Website over de 23 grondrechten in de Grondwet

Nieuws

Eindhoven mocht bijeenkomst ‘haatpredikers’ niet verbieden

Een jaar geleden verbood de burgemeester van Eindehoven een conferentie van ‘haatpredikers’. Deze uitspraak is volgens de rechter in strijd met artikel 9 van de Grondwet.

Eind 2015 wilde de Al Fourqaan-moskee in Eindhoven een conferentie organiseren waarvoor zeven buitenlandse sprekers waren uitgenodigd. Burgemeester Rob van Gijzel verbood de bijeenkomst. De sprekers zouden zich in het verleden haatdragend hebben uitgelaten over Joden, homo’s, ongelovigen en vrouwen. De burgemeester beargumenteerde zijn verbod door erop te wijzen dat hij bevoegd is de grondrechten te beperken als er sprake is van een ernstige vrees voor het ontstaan van verstoring van de openbare orde. Vijf van de gastsprekers stonden gesignaleerd in het zogeheten Schengen Informatie Systeem vanwege mogelijke bedreiging van de openbare orde.

De moskee was naar de rechter gestapt, omdat men van mening was dat de burgemeester met zijn besluit een ontoelaatbare inbreuk gemaakt had op grondrechten als de vrijheid van godsdienst en de vrijheid van meningsuiting. Ook zou de burgemeester in strijd hebben gehandeld met het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens (EVRM). Volgens de indieners van het bewaar bestond er geen ernstige vrees voor de verstoring van de openbare orde.

De rechtbank oordeelde dat de conferentie moet worden gezien als het recht op vergadering en betoging zoals artikel 9 GW dat inhoud geeft. Een burgemeester is niet bevoegd om op grond van de Gemeentewet op dit grondrecht inbreuk te maken. Het argument dat de komst van de predikers de openbare orde zou verstoren, gaat volgens de rechter niet op, omdat een moskee geen openbare plek is. Bijeenkomsten op een besloten plek zoals de moskee mogen volgens de rechter niet op voorhand worden verboden, tenzij sprake is van een noodsituatie.

Als het vonnis in een eventueel hoger beroep gehandhaafd wordt, zullen gemeenten dergelijke bijeenko,msten niet meer op voorhand mogen verbieden. Wel kan het ministerie van Buitenlandse Zaken in de toekomst nog steeds een visum voor een prediker die naar Nederland wil komen, weigeren of intrekken.
De Al Fourqaan-moskee overweegt een schadevergoeding van de gemeente te eisen.

Complete tekst vonnis

Uitgelicht

Rechter als schuldige

In februari zette de rechter een streep door een inreisverbod voor drie conservatieve islamitische predikers dat de ministers Faber en Van Weel hadden uitgevaardigd. Minister Faber noemde de uitspraak van de rechter  'een zwarte dag’, Van Weel had het over 'een teleurstellende uitkomst'. De rechter werd in de socials zwaar onder vuur genomen.

Voorzitter Marc Flierstra van de Vereniging voor Rechtspraak hekelde in Trouw van 25 februari 2025 de reactie van beide ministers: ‘Door dit soort uitspraken denken mensen dat het door deze rechter komt dat de haatpredikers Nederland in mochten. De ministers zijn zo medeschuldig aan het creëren van een klimaat waarbij deze rechter als schuldige wordt gezien. Het probleem lag bij het besluit van de ministers. Die hebben hun huiswerk niet goed gedaan. Als je dat nalaat, moet je vervolgens niet verbaasd zijn als een rechter gewoon zijn werk doet en oordeelt: Zo kan het niet. (06.04.2025)

Bekijk oude afleveringen Uitgelicht

Nieuw verschenen

 Schimmelpeninck

Hans Verbeek

De vergeten minister-president

Hans Verbeek beschrijft het leven van Gerrit Schimmelpenninck (1794-1863), de eerste minister-president van Nederland. Deze was in 1848 de grote tegenstander van Thorbecke bij het tot stand komen van de nieuwe grondwet. Verbeek wil in zijn boek het beeld nuanceren van de progressieve liberaal Thorbecke tegenover een conservatieve graaf Schimmelpenninck die niets van grondwetswijzigingen wilde weten.
Aan de hand van een reconstructie van de gebeurtenissen in 1848 beschrijft Verbeek de opkomst en ondergang van deze markante man. Schimmelpenninck had een verleden als directeur van de Nederlandsche Handelmaatschappij en diplomaat in Londen en Sint-Petersburg. Ook speelde hij ook een belangrijke rol bij de troonsopvolging van Willem II. (20.04.2026)

ISBN 9789044660586, Prometheus Amsterdam, 2026

Lees meer over nieuwe boeken!

 

Knipoog

Het voorkomen van het kwaad

Bij de behandeling van de asielwetten in de Eerste Kamer in april 2026 kwam ook de functie van de Eerste Kamer weer eens uitgebreid aan de orde. Een discussie die al in 1848 ontstond toen de liberale coryfeeën Johan Rudolph Thorbecke en Dirk Donker Curtius het volkomen oneens bleken over de toekomst van de Eerste Kamer.

Bij zijn pogingen om de Nederlandse staatsinrichting te hervormen was Thorbecke in 1848 stellig van plan om de Eerste Kamer op te heffen. Hij noemde deze ‘zonder grond en doel’.
Dat dat niet lukte, moet op het conto van minister Donker Curtius worden geschreven. In zijn biografie De man van 1848 over Dirk Donker Curtius schrijft Mathijs van de Waardt over deze kwestie (pag. 246):

Donker zocht in de Eerste Kamer een instelling voor 'bedaarde overweging'. De Eerste Kamer was 'een waarborg tegen overijling, eene beperking van hartstogten in onrustige tijden, een bolwerk voor de troon' en daarnaast 'een krachtigen steun der wet'.
Dat de Kamer zelf niet veel bewerkstelligde, maar een waarborg was, was voor Donker evident. Hij benadrukte nog eens ‘dat in het algemeen het nut eener Eerste Kamer, hoe ook zamengesteld, meer gelegen is in het voorkomen van het kwaad dan in het stichten van het goede.
(20.04.2026)

Bekijk oude afleveringen Knipoog