Website over de 23 grondrechten in de Grondwet

Nieuws

Islamitische middelbare school wordt wél bekostigd

De Raad van State heeft de Stichting Islamitisch Onderwijs Amsterdam in het gelijk gesteld in haar zaak over de financiering tegen het ministerie van Onderwijs.

Gesteund door de gemeente Amsterdam heeft staatssecretaris Dekker van Onderwijs de financiering van de nieuwe islamitische school tot nu toe tegengehouden omdat beiden vinden dat - in de woorden van de Amsterdamse wethouder van Onderwijs - het schoolbestuur ‘met de rug naar de samenleving staat’.
Aanleiding was in 2014 het feit dat een bestuurslid van de stichting  op Facebook openlijk zijn sympathie voor Islamitische Staat zou hebben betuigd. De bestuurder in kwestie vertrok daarna weliswaar, maar het bestuur zou volgens staatssecretaris Dekker te weinig afstand van 's mans uitlatingen hebben genomen. Vervolgens zou de stichting niet hebben willen meewerken aan een onderzoek van de Onderwijsinspectie om een en ander verder uit te zoeken.

Naar het oordeel van de Raad van State 'rechtvaardigen de feiten en omstandigheden in deze zaak niet de conclusie van de staatssecretaris', namelijk dat er een gegronde reden aanwezig zou zijn om aan te nemen dat de stichting niet aan de voorwaarden voor bekostiging voldoet.
In zijn vonnis van 26 juli 2017 komt de Raad van State tot de conclusie dat het huidige bestuur wel degelijk voldoende afstand heeft genomen van de uitlatingen. Ook constateerde de raad dat de inspectie nooit formeel een verzoek bij de stichting heeft ingediend om mee te werken. Dit samen zorgt er volgens de Raad van State voor dat het ministerie te ver is gegaan met zijn weigering deze school te bekostigen. Art. 23 Gw zegt dat scholen van verschillende signatuur gelijk worden behandeld en de Raad van State heeft met zijn vonnis aangegeven dat de staatssecretaris dat bij deze aanvraag onvoldoende gedaan heeft.

In een redactioneel commentaar van 28 juli schreef Trouw naar aanleiding van de uitspraak van de Raad van State:
'Politici die zich zorgen maken over de sfeer in het islamitisch onderwijs kunnen inderdaad beter de koninklijke weg bewandelen: dat vergt een stevig debat over een eventuele wetswijziging en over de grenzen van de vrijheid van onderwijs. Want hoe begrijpelijk de zorgen van de staatssecretaris ook zijn, die vrijheid van onderwijs blijft een groot goed.'

Uitspraak Raad van State (26.07.2017)

Uitgelicht

Academische vrijheid

In een advies aan minister Rianne Letschert van Onderwijs houdt de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen een pleidooi om de academische vrijheid in de Grondwet op te nemen. KNAW vindt dat de vrijheid om naar eigen inzicht onderzoek te doen en onderwijs te verzorgen op dit moment onvoldoende wettelijk verankerd is om aan bedreigingen het hoofd te bieden. Het nieuwe artikel zou kunnen luiden: ‘De academische vrijheid wordt geëerbiedigd en bevorderd.’

Ineke Sluiter, die deel uitmaakte van de KNAW-commissie, zei erover in NRC van 15 oktober 2026:
Je ziet nu de normalisering van een bepaalde minachting van universiteiten, ook vanuit de politiek. Argwaan zaaien, generalisaties over wat er daar allemaal zou gebeuren. Ook dat ondermijnt het vertrouwen in de wetenschap. Zo ver als in de VS gaat het niet, maar ook hier putten de politieke flanken uit het handboek dat daar wordt gevolgd. (25.10.2026)

Bekijk oude afleveringen Uitgelicht

Nieuw verschenen

 Schimmelpeninck

Hans Verbeek

De vergeten minister-president

Hans Verbeek beschrijft het leven van Gerrit Schimmelpenninck (1794-1863), zoon van Rutger Jan Schimmelpenninck die in de Franse tijd staatshoofd van Nederland was. Zelf werd Gerrit Schimmelpenninck in 1848 de eerste minister-president van Nederland, zij het slechts twee maanden. Hij was in 1848 de grote tegenstander van Thorbecke bij het tot stand komen van de nieuwe grondwet.
Hans Verbeek wil in zijn boek het beeld nuanceren van de progressieve liberaal Thorbecke tegenover een conservatieve graaf Schimmelpenninck die niets van grondwetswijzigingen wilde weten. Aan de hand van een reconstructie van de gebeurtenissen in 1848 beschrijft Verbeek de opkomst en ondergang van deze markante man. (20.04.2026)

ISBN 9789044660586, Prometheus Amsterdam, 2026

Lees meer over nieuwe boeken!

 

Knipoog

Het voorkomen van het kwaad

Bij de behandeling van de asielwetten in de Eerste Kamer in april 2026 kwam ook de functie van de Eerste Kamer weer eens uitgebreid aan de orde. Een discussie die al in 1848 ontstond toen de liberale coryfeeën Johan Rudolph Thorbecke en Dirk Donker Curtius het volkomen oneens bleken over de toekomst van de Eerste Kamer.

Bij zijn pogingen om de Nederlandse staatsinrichting te hervormen was Thorbecke in 1848 stellig van plan om de Eerste Kamer op te heffen. Hij noemde deze ‘zonder grond en doel’.
Dat dat niet lukte, moet op het conto van minister Donker Curtius worden geschreven. In zijn biografie De man van 1848 over Dirk Donker Curtius schrijft Mathijs van de Waardt over deze kwestie (pag. 246):

Donker zocht in de Eerste Kamer een instelling voor 'bedaarde overweging'. De Eerste Kamer was 'een waarborg tegen overijling, eene beperking van hartstogten in onrustige tijden, een bolwerk voor de troon' en daarnaast 'een krachtigen steun der wet'.
Dat de Kamer zelf niet veel bewerkstelligde, maar een waarborg was, was voor Donker evident. Hij benadrukte nog eens ‘dat in het algemeen het nut eener Eerste Kamer, hoe ook zamengesteld, meer gelegen is in het voorkomen van het kwaad dan in het stichten van het goede.
(20.04.2026)

Bekijk oude afleveringen Knipoog