Website over de 23 grondrechten in de Grondwet

Nieuws

Paul Scholten maakte een nieuwe Grondwet met slechts 25 artikelen

Vijf jaar na de eerste editie achtte Paul Scholten in 2021 een nieuwe editie van zijn Korte Grondwet noodzakelijk ‘nu het landsbestuur steeds stroever loopt’.

Bij het verschijnen in 2016 van zijn Schets van een Korte Grondwet voor het Koninkrijk der Nederlanden zei Paul Scholten:
De tijd is rijp voor een verkorting van de Grondwet tot haar essentie. Zoiets brengt haar weer binnen bereik van de bevolking en dat lijkt nodig. Niemand leest de Grondwet, niemand kent de Grondwet, terwijl de inhoud een ieder zo aangaat.

Paul Scholten was onder andere burgemeester van Delfzijl, Soest en Arnhem. Na zijn pensionering ging hij zich bezighouden met staatsrechtelijke vernieuwing en stortte hij zich op de Grondwet.
Wat zegt de Grondwet de gemiddelde Nederlander nog, vroeg hij zich af. In zijn Korte Grondwet bracht hij het aantal artikelen terug van 144 artikelen naar 25. Als zijn voornaamste doel gaf hij aan: ‘Een tot haar essentie verkorte en vernieuwde grondwet zal een nieuw gemeenschappelijk houvast zijn voor en steeds meer versplinterd land.’
We signaleerden de Schets van een Korte Grondwet destijds in onze rubriek Uitgelicht (20.11.2016).

In 2019 maakte Scholten een tweede editie, onder andere naar aanleiding van het toen net verschenen advies van de Staatscommissie Parlementair Stelsel. Dit jaar vond hij vernieuwde Korte Grondwet opnieuw noodzakelijk omdat ‘ons landsbestuur door verdere versplintering en polarisatie steeds stroever loopt en dat het gezag van de overheid meer en meer taant’.
In zijn nieuwe editie stelt Scholten vijf belangrijke staatkundige hervormingen voor:

  • De minister-president wordt voortaan rechtstreeks door de bevolking gekozen.
  • De koning is geen lid meer van de regering, maar hij wordt officieel het staatshoofd.
  • Door de Kamerverkiezingen in twee ronden te houden maken uiteindelijk slechts zes fracties deel uit van de Tweede Kamer.
  • De rechterlijke macht wordt geheel onafhankelijk van de wetgevende en de uitvoerende macht.
  • Ter bescherming van de Grondwet worden wetten getoetst aan de Grondwet.

De derde editie van de Korte Grondwet heeft Paul Scholten als pdf gepubliceerd op de site denederlandsegrondwet.nl. De auteur roept zijn lezers op reacties te sturen naar Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken..

Uitgelicht

Academische vrijheid

In een advies aan minister Rianne Letschert van Onderwijs houdt de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen een pleidooi om de academische vrijheid in de Grondwet op te nemen. KNAW vindt dat de vrijheid om naar eigen inzicht onderzoek te doen en onderwijs te verzorgen op dit moment onvoldoende wettelijk verankerd is om aan bedreigingen het hoofd te bieden. Het nieuwe artikel zou kunnen luiden: ‘De academische vrijheid wordt geëerbiedigd en bevorderd.’

Ineke Sluiter, die deel uitmaakte van de KNAW-commissie, zei erover in NRC van 15 oktober 2026:
Je ziet nu de normalisering van een bepaalde minachting van universiteiten, ook vanuit de politiek. Argwaan zaaien, generalisaties over wat er daar allemaal zou gebeuren. Ook dat ondermijnt het vertrouwen in de wetenschap. Zo ver als in de VS gaat het niet, maar ook hier putten de politieke flanken uit het handboek dat daar wordt gevolgd. (25.10.2026)

Bekijk oude afleveringen Uitgelicht

Nieuw verschenen

 Schimmelpeninck

Hans Verbeek

De vergeten minister-president

Hans Verbeek beschrijft het leven van Gerrit Schimmelpenninck (1794-1863), zoon van Rutger Jan Schimmelpenninck die in de Franse tijd staatshoofd van Nederland was. Zelf werd Gerrit Schimmelpenninck in 1848 de eerste minister-president van Nederland, zij het slechts twee maanden. Hij was in 1848 de grote tegenstander van Thorbecke bij het tot stand komen van de nieuwe grondwet.
Hans Verbeek wil in zijn boek het beeld nuanceren van de progressieve liberaal Thorbecke tegenover een conservatieve graaf Schimmelpenninck die niets van grondwetswijzigingen wilde weten. Aan de hand van een reconstructie van de gebeurtenissen in 1848 beschrijft Verbeek de opkomst en ondergang van deze markante man. (20.04.2026)

ISBN 9789044660586, Prometheus Amsterdam, 2026

Lees meer over nieuwe boeken!

 

Knipoog

Het voorkomen van het kwaad

Bij de behandeling van de asielwetten in de Eerste Kamer in april 2026 kwam ook de functie van de Eerste Kamer weer eens uitgebreid aan de orde. Een discussie die al in 1848 ontstond toen de liberale coryfeeën Johan Rudolph Thorbecke en Dirk Donker Curtius het volkomen oneens bleken over de toekomst van de Eerste Kamer.

Bij zijn pogingen om de Nederlandse staatsinrichting te hervormen was Thorbecke in 1848 stellig van plan om de Eerste Kamer op te heffen. Hij noemde deze ‘zonder grond en doel’.
Dat dat niet lukte, moet op het conto van minister Donker Curtius worden geschreven. In zijn biografie De man van 1848 over Dirk Donker Curtius schrijft Mathijs van de Waardt over deze kwestie (pag. 246):

Donker zocht in de Eerste Kamer een instelling voor 'bedaarde overweging'. De Eerste Kamer was 'een waarborg tegen overijling, eene beperking van hartstogten in onrustige tijden, een bolwerk voor de troon' en daarnaast 'een krachtigen steun der wet'.
Dat de Kamer zelf niet veel bewerkstelligde, maar een waarborg was, was voor Donker evident. Hij benadrukte nog eens ‘dat in het algemeen het nut eener Eerste Kamer, hoe ook zamengesteld, meer gelegen is in het voorkomen van het kwaad dan in het stichten van het goede.
(20.04.2026)

Bekijk oude afleveringen Knipoog