Website over de 23 grondrechten in de Grondwet

Nieuws

Nieuwe regels om opleidingsdiscriminatie te verbieden

Het College voor de Rechten van de Mens pleit er in een wetgevingsadvies aan het kabinet voor om onderscheid op grond van opleidingsniveau te verbieden, tenzij het in het kader van het selecteren voor een baan gebeurt.

Minister Uitermark van Binnenlandse Zaken had het College voor de Rechten van de Mens gevraagd of het opleidingsniveau op de een of andere manier kan worden opgenomen in de Algemene wet gelijke behandeling.
Aanleiding voor de adviesaanvraag was onder andere de werkwijze van verzekeraar Promovendum die zich op hoger opgeleiden richt en alleen verzekeringen verstrekt aan mensen met een afgeronde hbo- of wo-opleiding, een havo- of een vwo-diploma. Op de eigen site zegt de verzekeraar over deze keuze: ‘Op basis van onze jarenlange ervaring en onze schadestatistieken weten we dat deze doelgroep minder schade heeft. Hierdoor kunnen wij onze klanten verzekeringsproducten bieden met een lage premie én uitstekende voorwaarden.’

Het College voor de Rechten van de Mens heeft vanaf 2021 dertien meldingen gekregen van onderscheid gemaakt op basis van opleidingsniveau. Behalve dat het ging om het aanbod van goederen en diensten, zoals door Promovendum en bepaalde datingsites, ging het bijvoorbeeld ook over het weigeren van de toegang van mbo’ers tot een studentencafé.

Het College stelt dat een opleiding niets uit mag maken om al dan niet een café te bezoeken of een verzekering af te sluiten. Zo’n onderscheid kan tot een ongewenste tweedeling in de samenleving leiden. Bovendien is het erg kwetsend als je vanwege je opleiding de toegang geweigerd wordt.
Het College adviseert echter niet om opleiding als verboden criterium zondermeer aan de Algemene wet gelijke behandeling toe te voegen, maar hiervoor een aparte regeling te maken. Bij het selecteren voor een baan of een vervolgopleiding is iemands opleiding in de regel uiteraard wél relevant. Een werkgever mag dus wel een bepaald opleidingsniveau blijven vragen van zijn sollicitanten.
Het College adviseert verder om in plaats van ‘opleidingsniveau’ de term ‘opleiding’ te gebruiken. Het gebruiken van ‘opleidingsniveau’ zou immers kunnen leiden tot het spreken en denken in termen van ‘hoge’ en ‘lage’ opleidingen.

Uitgelicht

Academische vrijheid

In een advies aan minister Rianne Letschert van Onderwijs houdt de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen een pleidooi om de academische vrijheid in de Grondwet op te nemen. KNAW vindt dat de vrijheid om naar eigen inzicht onderzoek te doen en onderwijs te verzorgen op dit moment onvoldoende wettelijk verankerd is om aan bedreigingen het hoofd te bieden. Het nieuwe artikel zou kunnen luiden: ‘De academische vrijheid wordt geëerbiedigd en bevorderd.’

Ineke Sluiter, die deel uitmaakte van de KNAW-commissie, zei erover in NRC van 15 oktober 2026:
Je ziet nu de normalisering van een bepaalde minachting van universiteiten, ook vanuit de politiek. Argwaan zaaien, generalisaties over wat er daar allemaal zou gebeuren. Ook dat ondermijnt het vertrouwen in de wetenschap. Zo ver als in de VS gaat het niet, maar ook hier putten de politieke flanken uit het handboek dat daar wordt gevolgd. (25.10.2026)

Bekijk oude afleveringen Uitgelicht

Nieuw verschenen

 Schimmelpeninck

Hans Verbeek

De vergeten minister-president

Hans Verbeek beschrijft het leven van Gerrit Schimmelpenninck (1794-1863), zoon van Rutger Jan Schimmelpenninck die in de Franse tijd staatshoofd van Nederland was. Zelf werd Gerrit Schimmelpenninck in 1848 de eerste minister-president van Nederland, zij het slechts twee maanden. Hij was in 1848 de grote tegenstander van Thorbecke bij het tot stand komen van de nieuwe grondwet.
Hans Verbeek wil in zijn boek het beeld nuanceren van de progressieve liberaal Thorbecke tegenover een conservatieve graaf Schimmelpenninck die niets van grondwetswijzigingen wilde weten. Aan de hand van een reconstructie van de gebeurtenissen in 1848 beschrijft Verbeek de opkomst en ondergang van deze markante man. (20.04.2026)

ISBN 9789044660586, Prometheus Amsterdam, 2026

Lees meer over nieuwe boeken!

 

Knipoog

Het voorkomen van het kwaad

Bij de behandeling van de asielwetten in de Eerste Kamer in april 2026 kwam ook de functie van de Eerste Kamer weer eens uitgebreid aan de orde. Een discussie die al in 1848 ontstond toen de liberale coryfeeën Johan Rudolph Thorbecke en Dirk Donker Curtius het volkomen oneens bleken over de toekomst van de Eerste Kamer.

Bij zijn pogingen om de Nederlandse staatsinrichting te hervormen was Thorbecke in 1848 stellig van plan om de Eerste Kamer op te heffen. Hij noemde deze ‘zonder grond en doel’.
Dat dat niet lukte, moet op het conto van minister Donker Curtius worden geschreven. In zijn biografie De man van 1848 over Dirk Donker Curtius schrijft Mathijs van de Waardt over deze kwestie (pag. 246):

Donker zocht in de Eerste Kamer een instelling voor 'bedaarde overweging'. De Eerste Kamer was 'een waarborg tegen overijling, eene beperking van hartstogten in onrustige tijden, een bolwerk voor de troon' en daarnaast 'een krachtigen steun der wet'.
Dat de Kamer zelf niet veel bewerkstelligde, maar een waarborg was, was voor Donker evident. Hij benadrukte nog eens ‘dat in het algemeen het nut eener Eerste Kamer, hoe ook zamengesteld, meer gelegen is in het voorkomen van het kwaad dan in het stichten van het goede.
(20.04.2026)

Bekijk oude afleveringen Knipoog